Mahatma Jyotiba Phule:
ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೇ ಶತಮಾನವು ಕತ್ತಲೆಯಿಂದ ಬೆಳಕಿನೆಡೆಗೆ ಸಾಗಿದ ಕಾಲಘಟ್ಟ. ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಮಾಜವು ಜಾತಿ ಪದ್ಧತಿ, ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆ, ಮೌಢ್ಯ ಮತ್ತು ಲಿಂಗ ತಾರತಮ್ಯ ಎಂಬ ಕಪಿಮುಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿತ್ತು. ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಶೋಷಿತರ, ದಲಿತರ ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರ ಧ್ವನಿಯಾಗಿ ಉದಿಸಿದವರು ಮಹಾತ್ಮ ಜ್ಯೋತಿಬಾ ಫುಲೆ. ಅಕ್ಷರ ಜ್ಞಾನವೇ ವಿಮೋಚನೆಯ ದಾರಿ ಎಂದು ನಂಬಿದ್ದ ಫುಲೆಯವರು, ಅಂದಿನ ಕಾಲದ ಬಲಿಷ್ಠ ಪುರೋಹಿತಶಾಹಿ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಸಮಾನತೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ಹೋರಾಟ ಆರಂಭಿಸಿದರು.
| ಇದೆ ತರಹ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ ವಾಟ್ಸ್ ಆಪ್ ಚಾನಲಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿಲು: ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ |
ಜನನ ಮತ್ತು ಬಾಲ್ಯದ ಹಿನ್ನೆಲೆ (Birth and childhood background)
ಜ್ಯೋತಿಬಾ ಫುಲೆಯವರು ಏಪ್ರಿಲ್ 11, 1827 ರಂದು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಪುಣೆ ಸಮೀಪದ ‘ಕಟಗುಣ’ ಎಂಬ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಇವರ ತಂದೆ ಗೋವಿಂದರಾವ್ ಮತ್ತು ತಾಯಿ ವಿಮಲಾಬಾಯಿ. ಇವರ ಕುಟುಂಬ ಮೂಲತಃ ಹೂವಿನ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರಿಂದ ‘ಫುಲೆ’ (ಹೂವಾಡಿಗ) ಎಂಬ ನಾಮ ಇವರ ಮನೆತನಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು.
ಜ್ಯೋತಿಬಾ ಅವರು ಕೇವಲ ಒಂಬತ್ತು ತಿಂಗಳ ಮಗುವಾಗಿದ್ದಾಗಲೇ ತಾಯಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು. ನಂತರ ಇವರನ್ನು ಸಾಕುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಅವರ ತಂದೆಯ ಸೋದರಸಂಬಂಧಿ ಸಗುಣಬಾಯಿ ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು. ಸಗುಣಬಾಯಿ ಅವರು ಆಧುನಿಕ ವಿಚಾರಧಾರೆ ಹೊಂದಿದ್ದ ಮಹಿಳೆಯಾಗಿದ್ದು, ಜ್ಯೋತಿಬಾ ಅವರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ರೂಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದರು.
ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ವೈಚಾರಿಕ ಜಾಗೃತಿ (Education and ideological awareness)
ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕೆಳಜಾತಿಯ ಜನರಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೂ ಜ್ಯೋತಿಬಾ ಅವರ ತಂದೆ ಅವರನ್ನು ಮಿಷನರಿ ಶಾಲೆಗೆ ಸೇರಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪಡೆದರು. ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪರಿಚಯವು ಅವರಲ್ಲಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಸಮಾನತೆಯ ಆಲೋಚನೆಗಳನ್ನು ಬಿತ್ತಿತು.
ವಿಶೇಷವಾಗಿ, ಅಮೆರಿಕಾದ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಲೇಖಕ ಥಾಮಸ್ ಪೇನ್ ಅವರ “Rights of Man” (ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳು) ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕವು ಜ್ಯೋತಿಬಾ ಅವರ ಮೇಲೆ ಅಪಾರ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತು. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯನೂ ಹುಟ್ಟಿನಿಂದ ಸಮಾನ ಮತ್ತು ಸ್ವತಂತ್ರ ಎಂಬ ಸತ್ಯ ಅವರಿಗೆ ಮನವರಿಕೆಯಾಯಿತು. ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇತರ ಚಳವಳಿಗೆ ಅಡಿಪಾಯ ಹಾಕಲು ಈ ವೈಚಾರಿಕತೆಯೇ ಪ್ರೇರಣೆಯಾಯಿತು.
ಸಾವಿತ್ರಿಬಾಯಿ ಫುಲೆ: ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಸಹಧರ್ಮಿಣಿ(Savitribai Phule: A revolutionary co-religionist)
1840ರಲ್ಲಿ ಜ್ಯೋತಿಬಾ ಅವರು ಸಾವಿತ್ರಿಬಾಯಿ ಅವರೊಂದಿಗೆ ವಿವಾಹವಾದರು. ಆಗ ಸಾವಿತ್ರಿಬಾಯಿ ಅವರಿಗೆ ಕೇವಲ 9 ವರ್ಷ. ಅವರು ಅನಕ್ಷರಸ್ಥರಾಗಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಜ್ಯೋತಿಬಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ಪತ್ನಿಗೆ ಮನೆಯಲ್ಲೇ ಅಕ್ಷರ ಕಲಿಸಿದರು. ಸಾವಿತ್ರಿಬಾಯಿ ಅವರು ಕೇವಲ ಪತ್ನಿಯಾಗಿ ಉಳಿಯದೆ, ಜ್ಯೋತಿಬಾ ಅವರ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹೋರಾಟದಲ್ಲೂ ಹೆಗಲಿಗೆ ಹೆಗಲು ಕೊಟ್ಟು ನಿಂತರು. ಭಾರತದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸುಧಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಈ ದಂಪತಿಗಳ ಕೊಡುಗೆ ಅದ್ವಿತೀಯ.
ಸ್ತ್ರೀ ಶಿಕ್ಷಣದ ಹರಿಕಾರ: ಮೊದಲ ಶಾಲೆ (Pioneer of female education: The first school)
“ವಿದ್ಯೆಯಿಲ್ಲದೆ ಮತಿ ಹೋಯಿತು, ಮತಿಯಿಲ್ಲದೆ ನೀತಿ ಹೋಯಿತು…” ಎಂಬುದು ಫುಲೆಯವರ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಘೋಷಣೆ. 1848ರಲ್ಲಿ ಪುಣೆಯ ಭಿಡೆವಾಡದಲ್ಲಿ ಹುಡುಗಿಯರಿಗಾಗಿ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಶಾಲೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.
- ಸವಾಲುಗಳು: ಅಂದಿನ ಸನಾತನಿ ಸಮಾಜವು ಇದನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸಿತು. ಸಾವಿತ್ರಿಬಾಯಿ ಅವರು ಶಾಲೆಗೆ ಹೋಗುವಾಗ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಜನರು ಅವರ ಮೇಲೆ ಕಲ್ಲು, ಸಗಣಿ ಎಸೆಯುತ್ತಿದ್ದರು.
- ಧೈರ್ಯ: ಈ ಅವಮಾನಗಳನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೊಂಡ ಸಾವಿತ್ರಿಬಾಯಿ ಅವರು ಮಡಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಸೀರೆಯನ್ನು ಕೊಂಡೊಯ್ದು ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಂಡು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಪಾಠ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ಮೂಲಕ ಅವರು ದೇಶದ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ಶಿಕ್ಷಕಿಯಾದರು.
ಸತ್ಯಶೋಧಕ ಸಮಾಜ (1873) (Truth Seekers Society (1873)
ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 24, 1873 ರಂದು ಜ್ಯೋತಿಬಾ ಫುಲೆಯವರು **’ಸತ್ಯಶೋಧಕ ಸಮಾಜ’**ವನ್ನು (Truth Seekers Society) ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಇದು ಒಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಿತ್ತು.
- ಧ್ಯೇಯೋದ್ದೇಶ: ಕೆಳಜಾತಿಗಳು, ದಲಿತರು ಮತ್ತು ರೈತರನ್ನು ಶೋಷಣೆಯಿಂದ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸುವುದು ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತು.
- ತತ್ವ: “ಸರ್ವಶಕ್ತನಾದ ದೇವರನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಲು ಯಾವುದೇ ಮಧ್ಯವರ್ತಿಗಳ (ಪೂಜಾರಿಗಳ) ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ” ಎಂದು ಸಾರಿದರು.
- ಬದಲಾವಣೆ: ಸತ್ಯಶೋಧಕ ಸಮಾಜವು ಪುರೋಹಿತರ ಸಹಾಯವಿಲ್ಲದೆ ವಿವಾಹ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲು ಆರಂಭಿಸಿತು, ಇದು ಅಂದಿನ ಕಾಲದ ದೊಡ್ಡ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ರಾಂತಿಯಾಗಿತ್ತು.
ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆ ವಿರುದ್ಧದ ಸಂಘರ್ಷ (The struggle against untouchability)
ಜ್ಯೋತಿಬಾ ಫುಲೆ ಅವರು ಜಾತಿ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಸಮಾಜದ ದೊಡ್ಡ ಪಿಡುಗು ಎಂದು ಕರೆದರು. ಅಸ್ಪೃಶ್ಯರನ್ನು ಸಮಾಜದ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಗೆ ತರಲು ಅವರು ಶ್ರಮಿಸಿದರು.
- ಮಾನವೀಯತೆ: ಅಸ್ಪೃಶ್ಯರಿಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬಾವಿಗಳಲ್ಲಿ ನೀರು ಮುಟ್ಟಲು ಅವಕಾಶವಿರಲಿಲ್ಲ. ಇದನ್ನು ಪ್ರತಿಭಟಿಸಿದ ಫುಲೆ, ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಮನೆಯ ನೀರಿನ ಹೊಂಡವನ್ನು ಅಸ್ಪೃಶ್ಯರಿಗಾಗಿ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಿದರು. ಇದು ಕೇವಲ ಸಾಂಕೇತಿಕವಲ್ಲದೆ, ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ದೊಡ್ಡ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಾಗಿತ್ತು.
- ಸಮಾನತೆ: ಅವರು ಮನುಷ್ಯರ ನಡುವೆ ಯಾವುದೇ ಹುಟ್ಟಿನ ಆಧಾರಿತ ತಾರತಮ್ಯ ಇರಬಾರದು ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು.
ರೈತರ ಪರ ಹೋರಾಟ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಚಿಂತನೆ (Struggle for farmers and agricultural thinking)
ಫುಲೆಯವರು ರೈತರನ್ನು ‘ಬೆನ್ನೆಲುಬು’ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದರು. ಬ್ರಿಟಿಷರ ತೆರಿಗೆ ನೀತಿ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಾಲಗಾರರ ಶೋಷಣೆಯಿಂದ ರೈತರು ನಲುಗುತ್ತಿದ್ದರು.
- ರೈತನ ಚಾಟೂ (Shetkaryacha Asud): ಈ ಪುಸ್ತಕದ ಮೂಲಕ ರೈತರ ಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ಎಳೆಎಳೆಯಾಗಿ ಬಿಚ್ಚಿಟ್ಟರು.
- ಸುಧಾರಣೆ: ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ಆಧುನಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಬಳಕೆ, ನೀರಾವರಿ ಸೌಲಭ್ಯ ಮತ್ತು ರೈತರ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಿಗಬೇಕು ಎಂದು ಅವರು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದರು.
ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಪುಸ್ತಕಗಳು (Literary cultivation and important books)
ಜ್ಯೋತಿಬಾ ಫುಲೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಜನರಿಗೆ ತಲುಪಿಸಲು ಪ್ರಬಲವಾದ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ರಚಿಸಿದರು.
- ಗುಲಾಮಗಿರಿ (Gulamgiri): 1873ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಈ ಪುಸ್ತಕವು ಜಾತಿ ಪದ್ಧತಿಯ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಬ್ರಾಹ್ಮಣಶಾಹಿ ಶೋಷಣೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಅಮೇರಿಕಾದ ಗುಲಾಮಗಿರಿ ಮುಕ್ತಿ ಚಳವಳಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿದ್ದಾರೆ.
- ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸತ್ಯಧರ್ಮ: ಮಾನವ ಧರ್ಮವೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಎಂದು ಸಾರುವ ಕೃತಿ.
- ಇಶಾರಾ: ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯದ ಕುರಿತಾದ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಬರಹಗಳು.
‘ಮಹಾತ್ಮ’ ಎಂಬ ಗೌರವ (The honor of ‘Mahatma’)
ಜ್ಯೋತಿಬಾ ಫುಲೆ ಅವರ ನಿಸ್ವಾರ್ಥ ಸೇವೆಯನ್ನು ಕಂಡು ಇಡೀ ದೇಶವೇ ಬೆರಗಾಯಿತು. ಮೇ 11, 1888 ರಂದು ಮುಂಬೈನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಬೃಹತ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ, ಸಮಾಜ ಸುಧಾರಕ ವಿಠಲರಾವ್ ಕೃಷ್ಣಾಜಿ ವಂದೇಕರ್ ಅವರು ಜ್ಯೋತಿಬಾ ಅವರಿಗೆ “ಮಹಾತ್ಮ” ಎಂಬ ಬಿರುದನ್ನು ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಿದರು. ಅಂದಿನಿಂದ ಅವರು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ‘ಮಹಾತ್ಮ ಫುಲೆ’ ಎಂದೇ ಪ್ರಖ್ಯಾತರಾದರು.
ಬಾಬಾಸಾಹೇಬ್ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಮೇಲೆ ಫುಲೆ ಪ್ರಭಾವ (Phule Influence on Babasaheb Ambedkar)
ಡಾ. ಬಿ.ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರು ಜ್ಯೋತಿಬಾ ಫುಲೆ ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಪರಮ ಗುರು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದರು. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರು ನೀಡಿದ ‘ಶಿಕ್ಷಣ, ಸಂಘಟನೆ, ಹೋರಾಟ’ ಎಂಬ ಮಂತ್ರಕ್ಕೆ ಫುಲೆಯವರೇ ಪ್ರೇರಣೆ. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರು ತಮ್ಮ “Who Were the Shudras?” ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಫುಲೆ ಅವರಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿರುವುದು ಇವರ ಮೇಲಿನ ಗೌರವಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿ.
ಅಂತಿಮ ದಿನಗಳು ಮತ್ತು ಪರಂಪರೆ (The Last Days and Legacy)
ಸತತ ಹೋರಾಟ ಮತ್ತು ದಣಿವರಿಯದ ಸೇವೆಯ ನಂತರ, ಮಹಾತ್ಮ ಜ್ಯೋತಿಬಾ ಫುಲೆಯವರು ನವೆಂಬರ್ 28, 1890 ರಂದು ನಿಧನರಾದರು. ಅವರು ಭೌತಿಕವಾಗಿ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಅವರು ಹಚ್ಚಿದ ಜ್ಞಾನದ ಜ್ಯೋತಿ ಇಂದಿಗೂ ಕೋಟ್ಯಂತರ ಶೋಷಿತರ ಬಾಳಿನಲ್ಲಿ ಬೆಳಕು ನೀಡುತ್ತಿದೆ.
ತೀರ್ಮಾನ (Conclusion)
ಮಹಾತ್ಮ ಜ್ಯೋತಿಬಾ ಫುಲೆ ಅವರು ಕೇವಲ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾದವರಲ್ಲ, ಅವರು ಇಡೀ ಭಾರತದ ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯದ ಹರಿಕಾರ. ಇಂದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರು ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದು ಸಾಧನೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದರೆ, ಅದಕ್ಕೆ ಅಂದು ಫುಲೆ ದಂಪತಿಗಳು ಪಟ್ಟ ಶ್ರಮವೇ ಕಾರಣ. ಜಾತಿ ರಹಿತ ಸಮಾಜ ನಿರ್ಮಾಣದ ಅವರ ಕನಸು ಇಂದಿಗೂ ನಮಗೆ ದಾರಿದೀಪವಾಗಿದೆ.
ಲೇಖನ ಓದಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಧನ್ಯವಾದಗಳು. ಈ ಮಾಹಿತಿ ನಿಮಗೆ ಇಷ್ಟವಾದಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ಸ್ನೇಹಿತರೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ಇಂತಹ ಹೆಚ್ಚಿನ ಇತಿಹಾಸದ ಲೇಖನಗಳಿಗಾಗಿ ನಮ್ಮ ವೆಬ್ಸೈಟ್ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಿರಿ.
| ಇದನ್ನು ಓದಿ :ವಿಶ್ವದ ಮೊದಲ ವನ್ಯಜೀವಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ: ಅನಂತ್ ಅಂಬಾನಿಯವರ ‘ವಂಟಾರಾ’ ಕನಸು ನನಸು; ಪ್ರಾಣಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಕ್ರಾಂತಿ |
| ಇದನ್ನು ಓದಿ :ನಾರಿ ಶಕ್ತಿ ವಂದನಾ ಅಧಿನಿಯಮ: ಭಾರತದ ಭವಿಷ್ಯ, ಮಹಿಳಾ ಸಬಲೀಕರಣ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಮೀಸಲಾತಿಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ |
| ಇದನ್ನು ಓದಿ :ಕರ್ನಾಟಕ ಪೊಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆಯಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್ ನೇಮಕಾತಿ: 1000 ಪಿಎಸ್ಐ, 8000 ಪೇದೆಗಳ ನೇಮಕಕ್ಕೆ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಅಧಿಸೂಚನೆ |
