Online shopping:
ಇಂದಿನ ಡಿಜಿಟಲ್ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಆನ್ಲೈನ್ ಶಾಪಿಂಗ್ (Online Shopping) ನಮ್ಮ ದೈನಂದಿನ ಬದುಕಿನ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗವಾಗಿದೆ. ಸ್ಮಾರ್ಟ್ಫೋನ್ನಲ್ಲಿ ಒಂದೆರಡು ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿದರೆ ಸಾಕು, ಜಗತ್ತಿನ ಯಾವುದೇ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ವಸ್ತು ನಮ್ಮ ಮನೆ ಬಾಗಿಲಿಗೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಈ ಸುಲಭದ ದಾರಿ ಎಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಸುರಕ್ಷಿತ? ನಾವು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಆ ವಸ್ತುವಿನ ಬೆಲೆಯನ್ನಷ್ಟೇ ಪಾವತಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವಾ ಅಥವಾ ನಮಗೆ ಅರಿವಿಲ್ಲದೆಯೇ ಡಿಜಿಟಲ್ ಕಳ್ಳರ ಜೇಬು ತುಂಬಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವಾ?
ಇತ್ತೀಚಿನ ಆಘಾತಕಾರಿ ವರದಿಯೊಂದರ ಪ್ರಕಾರ, ಭಾರತೀಯ ಗ್ರಾಹಕರು ಇ-ಕಾಮರ್ಸ್ ಪ್ಲಾಟ್ಫಾರ್ಮ್ಗಳಲ್ಲಿನ ನಯವಂಚನೆ ಮತ್ತು ‘ಡಾರ್ಕ್ ಪ್ಯಾಟರ್ನ್ಸ್’ (Dark Patterns) ಗಳ ಬಲೆಗೆ ಬಿದ್ದು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಬರೋಬ್ಬರಿ ₹25,000 ದಿಂದ ₹28,000 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ! ಹೌದು, ಇದು ನೀವು ನಂಬಲೇಬೇಕಾದ ಕಟು ಸತ್ಯ. ‘ಡೇಟಮ್ ಇಂಟೆಲಿಜೆನ್ಸ್’ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿರುವ “ಡಾರ್ಕ್ ಪ್ಯಾಟರ್ನ್ಸ್ ಇನ್ ಇಂಡಿಯಾಸ್ ಆನ್ಲೈನ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್ ಪ್ಲೇಸಸ್” ಎಂಬ ವರದಿಯು ಈ ಡಿಜಿಟಲ್ ಜಗತ್ತಿನ ಕರಾಳ ಮುಖವನ್ನು ಬಯಲು ಮಾಡಿದೆ.
| ಇದೆ ತರಹ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ ವಾಟ್ಸ್ ಆಪ್ ಚಾನಲಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿಲು: ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ |
ಏನಿದು ಡಾರ್ಕ್ ಪ್ಯಾಟರ್ನ್ (Dark Pattern)?
ನಿಮ್ಮ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಯ ಪಾಸ್ವರ್ಡ್ ಕದ್ದು ಹಣ ದೋಚುವುದು ಮಾತ್ರ ವಂಚನೆಯಲ್ಲ. ನೀವು ಆನ್ಲೈನ್ನಲ್ಲಿ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸುವಾಗ, ನಿಮ್ಮನ್ನು ಮಾನಸಿಕವಾಗಿ ಮರಳು ಮಾಡಿ, ನಿಮಗೆ ಬೇಡವಾದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುವುದು ಅಥವಾ ನೀವು ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕಿದ್ದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಣವನ್ನು ಪಾವತಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುವ ತಂತ್ರಾಂಶದ ವಿನ್ಯಾಸವೇ ‘ಡಾರ್ಕ್ ಪ್ಯಾಟರ್ನ್’.
ಸರಳವಾಗಿ ಹೇಳಬೇಕೆಂದರೆ, ಗ್ರಾಹಕರನ್ನು ದಾರಿ ತಪ್ಪಿಸಲು, ಅವರ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ಕುಶಲತೆಯಿಂದ ಬದಲಾಯಿಸಲು ಇ-ಕಾಮರ್ಸ್ ವೆಬ್ಸೈಟ್ಗಳು ಅಥವಾ ಆ್ಯಪ್ಗಳು ಬಳಸುವ ‘ಕುತಂತ್ರದ ಯೂಸರ್ ಇಂಟರ್ಫೇಸ್ (UI) ವಿನ್ಯಾಸ’ವೇ ಡಾರ್ಕ್ ಪ್ಯಾಟರ್ನ್.
ಈ ಡಿಜಿಟಲ್ ವಂಚನೆಯ ಸ್ವರೂಪಗಳು ಹೇಗಿರುತ್ತವೆ? (What are the forms of this digital fraud?)
ಆನ್ಲೈನ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಹಕರನ್ನು ಯಾಮಾರಿಸಲು ಹಲವು ರೀತಿಯ ವಾಮಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದವುಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ:
- ಡ್ರಿಪ್ ಪ್ರೈಸಿಂಗ್ (Drip Pricing – ಗುಪ್ತ ಶುಲ್ಕಗಳು): ನೀವು ವಸ್ತುವನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದಾಗ ಒಂದು ಬೆಲೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ನೀವು ಪಾವತಿ ಮಾಡುವ ಅಂತಿಮ ಹಂತಕ್ಕೆ (Checkout) ಹೋದಾಗ, ಅದಕ್ಕೆ ಕನ್ವಿನಿಯನ್ಸ್ ಫೀ, ಪ್ಯಾಕೇಜಿಂಗ್ ಚಾರ್ಜ್, ಪ್ರೊಸೆಸಿಂಗ್ ಫೀ ಎಂದು ಹತ್ತು ಹಲವು ಗುಪ್ತ ಶುಲ್ಕಗಳನ್ನು (Hidden charges) ಸೇರಿಸಿ ಬಿಲ್ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
- ಬಲವಂತದ ಆಡ್-ಆನ್ಗಳು (Forced Add-ons): ನೀವು ಫ್ಲೈಟ್ ಟಿಕೆಟ್ ಬುಕ್ ಮಾಡುವಾಗ ಅಥವಾ ಲ್ಯಾಪ್ಟಾಪ್ ಖರೀದಿಸುವಾಗ, ನಿಮಗೆ ಇಷ್ಟವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ವಿಮೆ (Insurance) ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ವಾರಂಟಿಯನ್ನು ತಾನಾಗಿಯೇ ಕಾರ್ಟ್ಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನೀವು ಅದನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲು (Uncheck) ಮರೆತರೆ, ನಿಮ್ಮ ಹಣ ಪೋಲಾದಂತೆಯೇ.
- ಕೃತಕ ಅವಸರ ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದು (False Urgency): “ಕೇವಲ 2 ವಸ್ತುಗಳು ಮಾತ್ರ ಸ್ಟಾಕ್ ಇವೆ”, “ಈ ಆಫರ್ ಇನ್ನು 5 ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತಾಯವಾಗುತ್ತದೆ” ಎಂಬಂತಹ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಪದೇ ಪದೇ ತೋರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಗ್ರಾಹಕರು ಯೋಚಿಸಲು ಸಮಯ ಕೊಡದೆ, ಆತುರದಿಂದ ಖರೀದಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುವುದು.
- ಸಬ್ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಷನ್ ಬಲೆ (Subscription Traps): ಒಂದು ಬಾರಿಯ ಖರೀದಿಗೆಂದು ಹೋದಾಗ, ಗೊತ್ತಾಗದಂತೆ ತಿಂಗಳ ಚಂದಾದಾರಿಕೆಗೆ (Subscription) ನಿಮ್ಮನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು. ಒಮ್ಮೆ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾದ ನಂತರ ಅದರಿಂದ ಹೊರಬರುವುದು (Cancellation) ಅತ್ಯಂತ ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
- ಶೇಮಿಂಗ್ (Confirmshaming): ನೀವು ಯಾವುದಾದರೂ ಆಫರ್ ಅನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸುವಾಗ, “ಇಲ್ಲ, ನನಗೆ ಹಣ ಉಳಿಸುವುದು ಇಷ್ಟವಿಲ್ಲ” ಎಂಬಂತಹ ಅಪರಾಧಿ ಮನೋಭಾವ ಮೂಡಿಸುವ ಪದಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ, ಗ್ರಾಹಕರು ಮುಜುಗರದಿಂದ ಆಫರ್ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡುವುದು.
ಆಘಾತಕಾರಿ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳು: ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಹಣ ಎಷ್ಟು? (Shocking statistics: How much money is being lost?
ಡೇಟಮ್ ಇಂಟೆಲಿಜೆನ್ಸ್ ಸಂಸ್ಥೆಯು 2026ರ ಮೊದಲ ತ್ರೈಮಾಸಿಕದಲ್ಲಿ 50 ನಗರಗಳ ಸುಮಾರು 2,590 ಗ್ರಾಹಕರನ್ನು ಸಂದರ್ಶಿಸಿ ಈ ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದೆ. ಈ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ:
- 30.5 ಕೋಟಿ ಗ್ರಾಹಕರು: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತ ಇ-ಕಾಮರ್ಸ್ ಪ್ಲಾಟ್ಫಾರ್ಮ್ಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿರುವ ಗ್ರಾಹಕರ ಸಂಖ್ಯೆ ಬರೋಬ್ಬರಿ 30.4 ದಿಂದ 30.5 ಕೋಟಿ.
- ಶೇ. 88 ರಷ್ಟು ಮಂದಿಗೆ ಕನ್ನ: ಈ ಒಟ್ಟು ಆನ್ಲೈನ್ ಗ್ರಾಹಕರಲ್ಲಿ ಶೇ. 88 ರಷ್ಟು ಜನರು ಈ ಡಾರ್ಕ್ ಪ್ಯಾಟರ್ನ್ ಜಾಲಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿ ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳು ತಲಾ ₹78 ರಿಂದ ₹87 ರೂಪಾಯಿಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
- ಗುಪ್ತ ಶುಲ್ಕದ ಹೊಡೆತ: ಆನ್ಲೈನ್ ಪಾವತಿ ಮಾಡುವವರಲ್ಲಿ ಶೇ. 63 ರಷ್ಟು ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಗುಪ್ತ ಶುಲ್ಕಗಳ ಕಹಿ ಅನುಭವವಾಗಿದೆ. ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಅಂಶವೆಂದರೆ, 2024ರಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಮಾಣ ಕೇವಲ ಶೇ. 52 ರಷ್ಟಿತ್ತು. ಅಂದರೆ, ಕೇವಲ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ವಂಚನೆಯ ಪ್ರಮಾಣ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.
- ಬಲವಂತದ ಆಯ್ಕೆ: ಶೇ. 73 ರಷ್ಟು ಇ-ಕಾಮರ್ಸ್ ಪ್ಲಾಟ್ಫಾರ್ಮ್ಗಳು ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಇಷ್ಟವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಬಲವಂತದ ಆಯ್ಕೆಗಳನ್ನು ಅವರ ಮೇಲೆ ಹೇರುತ್ತಿವೆ.
ಗೊತ್ತಿದ್ದೂ ಮೋಸ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಗ್ರಾಹಕರು (Customers are knowingly being cheated)
ಈ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಅತ್ಯಂತ ಅಚ್ಚರಿಯ ಮತ್ತು ಕಳವಳಕಾರಿ ಸಂಗತಿಯೆಂದರೆ, ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ತಾವು ಮೋಸ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದೇವೆ ಎಂದು ತಿಳಿದಿದ್ದರೂ ಅವರು ಪದೇ ಪದೇ ಬಲಿಯಾಗುತ್ತಿರುವುದು.
- ಶೇ. 81 ರಷ್ಟು ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಈ ಡಾರ್ಕ್ ಪ್ಯಾಟರ್ನ್ಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅರಿವಿದೆ.
- ಆದರೆ, ಈ ಅರಿವಿರುವವರ ಪೈಕಿ ಶೇ. 85 ರಷ್ಟು ಜನರು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಇದೇ ವಂಚನೆಗೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ!
ಹೀಗೇಕೆ ಆಗುತ್ತದೆ? ಇದಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ ನಮ್ಮ ಆತುರ ಮತ್ತು ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ. ಆನ್ಲೈನ್ನಲ್ಲಿ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸುವಾಗ ಉದ್ದುದ್ದ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಓದುವ ವ್ಯವಧಾನ ನಮಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಜೊತೆಗೆ, ‘Next’, ‘Agree’, ‘Pay’ ಎಂಬ ಬಟನ್ಗಳನ್ನು ಯಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ಒತ್ತಿಕೊಂಡು ಹೋಗುವ ಅಭ್ಯಾಸ ನಮಗಾಗಿಬಿಟ್ಟಿದೆ. ವಂಚಕರು ನಮ್ಮ ಈ ಮನಸ್ಥಿತಿಯನ್ನೇ ಬಂಡವಾಳವಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.
ಪಾರದರ್ಶಕತೆಗೆ ಗ್ರಾಹಕರ ಆದ್ಯತೆ (Consumer preference for transparency)
ಇ-ಕಾಮರ್ಸ್ ಕಂಪನಿಗಳು ಅಲ್ಪಾವಧಿಯ ಲಾಭಕ್ಕಾಗಿ ಇಂತಹ ವಾಮಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿವೆಯಾದರೂ, ದೀರ್ಘಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇದು ಅವರ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸುತ್ತದೆ. ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಶೇ. 74 ರಷ್ಟು ಗ್ರಾಹಕರು ಪಾರದರ್ಶಕತೆ (Transparency) ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವ, ಯಾವುದೇ ಗುಪ್ತ ಶುಲ್ಕಗಳಿಲ್ಲದ ವೇದಿಕೆಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಣ ನೀಡಲಾದರೂ ಸಿದ್ಧರಿದ್ದಾರೆ. ಅಂದರೆ, ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಮೋಸದ ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆಗಿಂತ, ನಂಬಿಕೆಯ ವ್ಯವಹಾರವೇ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ.
ಈ ಡಿಜಿಟಲ್ ವಂಚನೆಯಿಂದ ಪಾರಾಗುವುದು ಹೇಗೆ? (How to avoid this digital fraud?)
ಆನ್ಲೈನ್ ಶಾಪಿಂಗ್ ಮಾಡುವಾಗ ಸ್ವಲ್ಪ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ವಹಿಸಿದರೆ ನಿಮ್ಮ ಕಷ್ಟದ ಹಣವನ್ನು ಉಳಿಸಬಹುದು. ಈ ಕೆಳಗಿನ ಟಿಪ್ಸ್ ಫಾಲೋ ಮಾಡಿ:
- ಅಂತಿಮ ಬಿಲ್ ಪರಿಶೀಲಿಸಿ: ಪಾವತಿ (Payment) ಮಾಡುವ ಮುನ್ನ ಅಂತಿಮ ಬಿಲ್ ಅನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಗಮನಿಸಿ. ನೀವು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದ ವಸ್ತುವಿನ ಬೆಲೆಗೂ, ಅಂತಿಮ ಮೊತ್ತಕ್ಕೂ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದ್ದರೆ ಕಾರಣ ಹುಡುಕಿ. ಅನಿವಾರ್ಯವಲ್ಲದ ಶುಲ್ಕಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿ.
- ಆಟೋ-ಚೆಕ್ ಬಾಕ್ಸ್ಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಗಮನವಿರಲಿ: ಕಾರ್ಟ್ಗೆ ಹೋದಾಗ ವಿಮೆ, ತ್ವರಿತ ಡೆಲಿವರಿ, ಅಥವಾ ಬೇರಾವುದೇ ಸೇವೆಗಳ ಬಾಕ್ಸ್ಗಳು ಮೊದಲೇ ‘ಟಿಕ್’ (Tick) ಆಗಿವೆಯೇ ಎಂದು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ. ಬೇಡವಾದರೆ ಅದನ್ನು ಅನ್ಚೆಕ್ ಮಾಡಿ.
- ಸಮಯದ ಒತ್ತಡಕ್ಕೆ ಮಣಿಯದಿರಿ: “ಈಗಲೇ ಖರೀದಿಸಿ, ಇನ್ಯಾವತ್ತೂ ಸಿಗಲ್ಲ” ಎಂಬ ಜಾಹೀರಾತುಗಳಿಗೆ ಮರುಳಾಗದಿರಿ. ನಿಮ್ಮ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಅರಿತು, ಬೇರೆ ವೆಬ್ಸೈಟ್ಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಲೆ ಹೋಲಿಕೆ ಮಾಡಿ ಖರೀದಿಸಿ.
- ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಓದಿ (Terms and Conditions): ಫ್ರೀ ಟ್ರಯಲ್ (Free Trial) ಅಥವಾ ಸಬ್ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಷನ್ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಮುನ್ನ ಕ್ಯಾನ್ಸಲ್ ಮಾಡುವ ನಿಯಮಗಳು ಹೇಗಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ಓದಿಕೊಳ್ಳಿ.
- ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸ್ಟೇಟ್ಮೆಂಟ್ ಪರಿಶೀಲಿಸಿ: ನಿಮ್ಮ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಕಾರ್ಡ್ ಅಥವಾ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಯಿಂದ ನಿಮಗೆ ಅರಿವಿಲ್ಲದೆ ಹಣ ಕಡಿತವಾಗುತ್ತಿದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಂಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಪರಿಶೀಲಿಸುವ ಅಭ್ಯಾಸ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಿ.
ತೀರ್ಮಾನ (Conclusion)
ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಬೆಳೆದಂತೆಲ್ಲಾ ವಂಚನೆಯ ಸ್ವರೂಪಗಳೂ ಬದಲಾಗುತ್ತಿವೆ. ಕತ್ತಲಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಕಳ್ಳತನ ಮಾಡುವ ಬದಲು, ಆನ್ಲೈನ್ ಆ್ಯಪ್ಗಳ ಮೂಲಕ ನಮ್ಮ ಕಣ್ಣೆದುರಲ್ಲೇ ಸುಲಿಗೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ವರ್ಷಕ್ಕೆ ₹28,000 ಕೋಟಿ ಎನ್ನುವುದು ಸಣ್ಣ ಮೊತ್ತವಲ್ಲ; ಇದು ನಮ್ಮ ನಿಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಜೇಬಿನಿಂದ ಹೋದ ಹಣ. ‘ಡಾರ್ಕ್ ಪ್ಯಾಟರ್ನ್’ಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಕೇವಲ ಕಾನೂನು ತಂದರೆ ಸಾಲದು, ಗ್ರಾಹಕರಾಗಿ ನಾವು ಹೆಚ್ಚು ಜಾಗೃತರಾಗಬೇಕಿದೆ. “ಎಚ್ಚರಿಕೆಯೇ ರಕ್ಷಣೆ” ಎಂಬ ಮಾತನ್ನು ಆನ್ಲೈನ್ ಶಾಪಿಂಗ್ ಮಾಡುವಾಗಲೂ ಮರೆಯದಿರೋಣ.
ನೀವು ಎಂದಾದರೂ ಇಂತಹ ಆನ್ಲೈನ್ ಗುಪ್ತ ಶುಲ್ಕಗಳ ಬಲೆಗೆ ಬಿದ್ದಿದ್ದೀರಾ? ನಿಮ್ಮ ಅನುಭವವನ್ನು ಕಮೆಂಟ್ ಮೂಲಕ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ಈ ಉಪಯುಕ್ತ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನಿಮ್ಮ ಸ್ನೇಹಿತರು, ಕುಟುಂಬದವರೊಂದಿಗೆ ಶೇರ್ ಮಾಡಿ
| ಇದನ್ನು ಓದಿ :ವಿಶ್ವದ ಅತೀ ಎತ್ತರ ಹಾಗೂ ಉದ್ದದ ‘ಜೋಜಿಲಾ ಸುರಂಗ’ ಕೊರೆಯುವ ಕಾಮಗಾರಿ ಪೂರ್ಣ: ಕಾಶ್ಮೀರ-ಲಡಾಖ್ ನಡುವೆ ಹೊಸ ಸಂಪರ್ಕ ಕ್ರಾಂತಿ |
