Karnataka High Court’s historic verdict :ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಶಾಲಾ ಬಾಲಕನ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಪ್ರಕರಣದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಮದ್ಯ ಮಾರಾಟ ಮಳಿಗೆಗಳಿಗೆ ನೀಡಿದ ಕಠಿಣ ಆದೇಶ, ಆಧಾರ್ ಕಾರ್ಡ್ ಪರಿಶೀಲನೆಯ ಅನಿವಾರ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಸಮಾಜದ ಮೇಲಾಗುವ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಕುರಿತು ಈ ಲೇಖನ ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲುತ್ತದೆ.ಯಾವುದೇ ಒಂದು ದೇಶದ ಭವಿಷ್ಯ ಆ ದೇಶದ ಯುವಶಕ್ತಿಯ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಅತಿಯಾದ ಪ್ರಭಾವ ಮತ್ತು ಪಬ್-ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಅಬ್ಬರದಿಂದಾಗಿ ಶಾಲಾ-ಕಾಲೇಜು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ವ್ಯಸನಗಳ ಸುಳಿಗೆ ಸಿಲುಕುತ್ತಿರುವುದು ಆತಂಕಕಾರಿ ಸಂಗತಿ. ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ನೀಡಿರುವ “ಜನರ ವಯಸ್ಸು ನೋಡಿ ಮದ್ಯ ಮಾರಿ” ಎಂಬ ಆದೇಶವು ಕೇವಲ ಒಂದು ತೀರ್ಪಲ್ಲ, ಅದು ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಗಂಟೆಯಾಗಿದೆ.
ಇದೆ ತರಹ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ ವಾಟ್ಸ್ ಆಪ್ ಚಾನಲ್ ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿಲು: ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ |
ಪ್ರಕರಣದ ಹಿನ್ನೆಲೆ: ಒಂದು ಜೀವದ ಬಲಿ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಹೋರಾಟ (Background to the case: The loss of a life and a legal battle)
ಈ ತೀರ್ಪಿಗೆ ಮೂಲ ಕಾರಣ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ರಾಜರಾಜೇಶ್ವರಿ ನಗರದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ಅತ್ಯಂತ ದುರದೃಷ್ಟಕರ ಘಟನೆ. 15 ವರ್ಷದ ರೆಯಾನ್ ಜೇಕಬ್ ಎಂಬ ಶಾಲಾ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ, ತನ್ನ ಸ್ನೇಹಿತರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ನಗರದ ಹೆಸರಾಂತ ‘ಲೆಗಸಿ ಬ್ರೆವರೀಸ್ ಕಂಪನಿ’ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಮದ್ಯ ಸೇವಿಸಿದ ನಂತರ, ಆತ ತನ್ನ ಅಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ನ ಏಳನೇ ಮಹಡಿಯಿಂದ ಜಿಗಿದು ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದ.
ಈ ಘಟನೆಯ ನಂತರ ಮೃತ ಬಾಲಕನ ಪೋಷಕರು ಬ್ರೆವರೀಸ್ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಯ ವಿರುದ್ಧ ದೂರು ದಾಖಲಿಸಿದ್ದರು. ಅಪ್ರಾಪ್ತ ಬಾಲಕನಿಗೆ ಮದ್ಯ ನೀಡಿದ್ದೇ ಈ ಸಾವಿಗೆ ಪ್ರಚೋದನೆ ಎಂಬುದು ಅವರ ವಾದವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿದ್ದ ಎಫ್ಐಆರ್ (FIR) ರದ್ದುಪಡಿಸುವಂತೆ ಕೋರಿ ಬ್ರೆವರೀಸ್ ಪಾಲುದಾರರು ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಮೆಟ್ಟಿಲೇರಿದ್ದರು. ಆದರೆ, ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಎಂ. ನಾಗಪ್ರಸನ್ನ ಅವರು ಈ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ವಜಾಗೊಳಿಸಿ, ಮದ್ಯ ಮಾರಾಟಗಾರರ ನೈತಿಕ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿದರು.
ಹೈಕೋರ್ಟ್ನ ಪ್ರಮುಖ ವಾದಗಳು ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶನಗಳ ಬಗ್ಗೆ (About the important arguments and directions of the High Court)
1. ವಯಸ್ಸಿನ ಪರಿಶೀಲನೆ ಕಡ್ಡಾಯ (Identity Verification)
ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಅತ್ಯಂತ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದೇನೆಂದರೆ, ಮದ್ಯದ ಅಂಗಡಿ ಅಥವಾ ಪಬ್ಗಳಿಗೆ ಬರುವ ಗ್ರಾಹಕರ ವಯಸ್ಸಿನ ಬಗ್ಗೆ ಸಣ್ಣ ಅನುಮಾನ ಬಂದರೂ ಅವರ ಆಧಾರ್ ಕಾರ್ಡ್ ಅಥವಾ ಇತರ ಸರ್ಕಾರಿ ಗುರುತಿನ ಚೀಟಿಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದು ಕಡ್ಡಾಯ. “ನಾವು ಗ್ರಾಹಕರನ್ನು ಕೇಳಿದೆವು, ಅವರು ಹಿರಿಯರು ಎಂದು ಹೇಳಿದರು” ಎಂಬ ಸಬೂಬುಗಳು ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ನಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ.
2. ಉದಾಸೀನತೆಗೆ ಜಾಗವಿಲ್ಲ
ಬ್ರೆವರೀಸ್ ವಾದವೇನೆಂದರೆ, “ಮಕ್ಕಳು ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಬಂದಾಗ ಅಥವಾ ಬ್ಯಾಗ್ನಲ್ಲಿ ಮದ್ಯ ಅಡಗಿಸಿ ಕುಡಿದಾಗ ನಮಗೆ ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ.” ಈ ವಾದವನ್ನು ಕಟುವಾಗಿ ಟೀಕಿಸಿದ ನ್ಯಾಯಾಲಯ, “ಮಕ್ಕಳು ಶಾಲಾ ಬ್ಯಾಗ್ ಹೊತ್ತು ಬರುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸದೆ ಇರುವುದು ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ಉದಾಸೀನತೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಲಾಭದ ಹಪಾಹಪಿಯಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳ ಭವಿಷ್ಯದ ಜೊತೆ ಆಟವಾಡಬೇಡಿ” ಎಂದು ಎಚ್ಚರಿಸಿದೆ.
3. ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಫಲಕಗಳ ಅನಿವಾರ್ಯತೆ
ಪ್ರತಿ ಮದ್ಯ ಮಾರಾಟ ಕೇಂದ್ರದ ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಒಳಗಿನ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ “18 ವರ್ಷದೊಳಗಿನವರಿಗೆ ಮದ್ಯ ಪ್ರವೇಶ ಮತ್ತು ಸೇವನೆ ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದೆ” ಎಂಬ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಫಲಕಗಳನ್ನು ದೊಡ್ಡ ಅಕ್ಷರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಬೇಕು. ಇದು ಕೇವಲ ನಾಮಕಾವಸ್ಥೆಗೆ ಇರಬಾರದು, ಬದಲಾಗಿ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಜಾರಿಯಾಗಬೇಕು.
ಕರ್ನಾಟಕ ಅಬಕಾರಿ ಕಾಯ್ದೆ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಚೌಕಟ್ಟು (Karnataka Excise Act and Legal Framework)
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮದ್ಯ ಸೇವನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನ ಮಿತಿ ರಾಜ್ಯದಿಂದ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಮದ್ಯ ಖರೀದಿಸಲು ಮತ್ತು ಸೇವಿಸಲು ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ವಯಸ್ಸು 21 ವರ್ಷ ಎಂದು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೂ, 18 ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕೆಳಗಿನವರನ್ನು “ಅಪ್ರಾಪ್ತರು” ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
- ಅಬಕಾರಿ ಕಾಯ್ದೆ ಸೆಕ್ಷನ್ 36: ಅಪ್ರಾಪ್ತರಿಗೆ ಮದ್ಯ ಸರಬರಾಜು ಮಾಡುವುದು ಪರವಾನಗಿ ರದ್ದತಿಗೆ ಮತ್ತು ಕಠಿಣ ದಂಡಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು.
- ಐಪಿಸಿ ಸೆಕ್ಷನ್ 306 (ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಗೆ ಪ್ರಚೋದನೆ): ಒಂದು ವೇಳೆ ಅಪ್ರಾಪ್ತರು ಮದ್ಯ ಸೇವಿಸಿ ಅನಾಹುತ ಮಾಡಿಕೊಂಡರೆ, ಮದ್ಯ ನೀಡಿದವರ ಮೇಲೆ ಪ್ರಚೋದನೆಯ ಆರೋಪ ಹೊರಿಸಲು ಅವಕಾಶವಿದೆ ಎಂದು ಈ ತೀರ್ಪು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.
ಸಾಮಾಜಿಕ ಆಯಾಮಗಳು: ಈ ತೀರ್ಪು ಏಕೆ ಮುಖ್ಯ? (Social dimensions: Why is this ruling important?)
ಅ) ಯುವಜನತೆಯ ದಾರಿತಪ್ಪುವಿಕೆ
ಇಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ‘ಪಾರ್ಟಿ ಮಾಡುವುದು’ ಎಂದರೆ ಮದ್ಯ ಸೇವನೆ ಎಂಬ ತಪ್ಪು ಕಲ್ಪನೆ ಯುವಮನಸ್ಸುಗಳಲ್ಲಿ ಮನೆ ಮಾಡಿದೆ. ಸಿನಿಮಾ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳು ಇದನ್ನು ಗ್ಲೋರಿಫೈ (Glorify) ಮಾಡುತ್ತಿವೆ. ಇಂತಹ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಾನೂನು ಬಿಗಿಯಾಗದಿದ್ದರೆ ಶಾಲಾ ಹಂತದಲ್ಲೇ ಮಕ್ಕಳು ವ್ಯಸನಿಗಳಾಗುವ ಅಪಾಯವಿದೆ.
ಆ) ಪಬ್ಗಳ ಜವಾಬ್ದಾರಿ
ಇಲ್ಲಿನ ಸಾವಿರಾರು ಪಬ್ಗಳಲ್ಲಿ ವಾರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿಪರೀತ ಜನಸಂದಣಿ ಇರುತ್ತದೆ. ಕೇವಲ ಹಣದ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಯಾರು ಬರುತ್ತಾರೆ, ಅವರ ವಯಸ್ಸೇನು ಎಂದು ನೋಡದೆ ಮದ್ಯ ನೀಡುವುದು ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಮಾಡುವ ದ್ರೋಹ. ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಈಗ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ‘ಸಾಮಾಜಿಕ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ’ಯ ಪಾಠ ಕಲಿಸಿದೆ.
ಇ) ಪೋಷಕರ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಕರ ಪಾತ್ರ
ನ್ಯಾಯಾಲಯ ತನ್ನ ತೀರ್ಪಿನಲ್ಲಿ ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಪೋಷಕರಿಗೂ ಸಂದೇಶ ನೀಡಿದೆ. 15 ವರ್ಷದ ಬಾಲಕ ಪಬ್ಗೆ ಹೋಗಿ ಮದ್ಯ ಸೇವಿಸುವವರೆಗೂ ಪೋಷಕರಿಗೆ ತಿಳಿಯಲಿಲ್ಲ ಎಂದರೆ ಅದು ಕುಟುಂಬ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸೋಲು ಕೂಡ ಹೌದು. ಮಕ್ಕಳ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಮೇಲೆ ನಿಗಾ ಇಡುವುದು ಅತ್ಯಗತ್ಯ.
ಜಾರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸವಾಲುಗಳು (Challenges in implementation)
ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಆದೇಶ ನೀಡಿದರೂ, ಅದನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರುವಲ್ಲಿ ಹಲವು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಸವಾಲುಗಳಿವೆ:
- ನಕಲಿ ಗುರುತಿನ ಚೀಟಿ: ಇಂದಿನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಎಡಿಟ್ ಮಾಡಿದ ಆಧಾರ್ ಕಾರ್ಡ್ಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುತ್ತದೆ.
- ಸಂದಣಿ ನಿರ್ವಹಣೆ: ಸಾವಿರಾರು ಜನ ಬರುವ ಪಬ್ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರ ಕಾರ್ಡ್ ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದು ಕಷ್ಟ ಎಂಬುದು ಮಾಲೀಕರ ಅಳಲು.
- ಸಣ್ಣ ಅಂಗಡಿಗಳು: ದೊಡ್ಡ ಪಬ್ಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಸಿಟಿವಿ ಇರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಸಣ್ಣ ಗಲ್ಲಿಗಳಲ್ಲಿರುವ ವೈನ್ ಶಾಪ್ಗಳಲ್ಲಿ ಯಾರು ವಯಸ್ಸು ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತಾರೆ?
ಈ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಅಬಕಾರಿ ಇಲಾಖೆ ಆಕಸ್ಮಿಕ ದಾಳಿಗಳನ್ನು (Surprise Raids) ನಡೆಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಲೋಪ ಕಂಡುಬಂದಲ್ಲಿ ತಕ್ಷಣವೇ ಪರವಾನಗಿ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಬೇಕು.
ಭವಿಷ್ಯದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ: ವ್ಯಸನಮುಕ್ತ ಸಮಾಜದತ್ತ (Future Vision: Towards an Addiction-Free Society)
ಹೈಕೋರ್ಟ್ನ ಈ ನಿರ್ಧಾರವು ಇತರ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೂ ಮಾದರಿಯಾಗಬಲ್ಲದು. ಮದ್ಯಪಾನ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಹಾನಿಕಾರಕ ಎಂಬುದು ತಿಳಿದಿದ್ದರೂ, ಕನಿಷ್ಠ ಪಕ್ಷ ಅದು ಮಕ್ಕಳ ಕೈಗೆ ಸಿಗದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸರ್ಕಾರದ ಮತ್ತು ಸಮಾಜದ ಕರ್ತವ್ಯ.
ಕೆಲವು ಸಲಹೆಗಳು:
- ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮದ್ಯದ ಅಂಗಡಿಯಲ್ಲೂ ಡಿಜಿಟಲ್ ವಯಸ್ಸು ಪರಿಶೀಲನಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಅಳವಡಿಸಬಹುದು.
- ಶಾಲಾ ಕಾಲೇಜುಗಳ 100 ಮೀಟರ್ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಮದ್ಯದ ಅಂಗಡಿ ಇರದಂತೆ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕು.
- ಮದ್ಯದ ಬಾಟಲಿಗಳ ಮೇಲೆ ವಯಸ್ಸಿನ ಮಿತಿಯ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಮುದ್ರಿಸಬೇಕು.
ಉಪಸಂಹಾರ (Conclusion)
ಕರ್ನಾಟಕ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ನೀಡಿರುವ ಈ ತೀರ್ಪು ಕೇವಲ ಕಾನೂನು ಪಾಲನೆಯಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಒಂದು ತಲೆಮಾರನ್ನು ಉಳಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿದೆ. “ಲೈಫ್ ಈಸ್ ಪ್ರೆಶಿಯಸ್” (ಜೀವ ಅಮೂಲ್ಯವಾದುದು) ಎಂಬುದನ್ನು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಅರಿಯಬೇಕು. ವ್ಯಾಪಾರಸ್ಥರು ಲಾಭಕ್ಕಿಂತ ಮೌಲ್ಯಗಳಿಗೆ ಬೆಲೆ ನೀಡಿದಾಗ, ಪೋಷಕರು ಜಾಗರೂಕರಾದಾಗ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರ ಕಾನೂನನ್ನು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿದಾಗ ಮಾತ್ರ ಇಂತಹ ದುರಂತಗಳನ್ನು ತಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯ.
